De gedeeltelijke sluiting van Finca Galatzó bij Es Capdellà op Mallorca, een populaire bestemming voor uitstapjes, roept vragen op. Renovatiewerkzaamheden aan het hoofdgebouw, hoge kosten en een onduidelijke financiële situatie leiden tot frustratie en roepen de vraag op hoe een gemeentelijk landgoed economisch en ecologisch duurzaam kan worden geëxploiteerd.
Bezoekers staan voor bouwhekken die het historische erfgoed aan het oog onttrekken en de vraag rijst wie de kosten draagt en welke oplossingen er zijn. Kan een groot gemeentelijk landgoed als Galatzó op monumentale wijze worden gerenoveerd zonder dat dit blijvende gevolgen heeft voor de exploitatie, de landbouw en de bezoekerservaring?
Het hoofdgebouw, dat bezoekers normaal gesproken verwelkomt met een oliemolen en een uitnodigende binnenplaats, is gesloten. De wandelpaden blijven toegankelijk, evenals de kleine herberg en de bar, maar de belangrijkste attractie ontbreekt – en dat zal naar verwachting nog enkele maanden zo blijven.
De feiten zijn duidelijk: de reparatie van het historische gebouw heeft prioriteit. Uit een inspectie bleek dat er aanzienlijke bouwschade is en dat er vocht binnendringt via scheuren. De eerste bouwfase kost ongeveer 5,7 miljoen euro, waarvan ongeveer drie miljoen euro afkomstig is uit EU-middelen. De rest wordt gedragen door de gemeente Calvià. Er ontbreekt echter een duidelijk plan voor de volgende bouwfasen. De financiering van de tweede bouwfase is nog niet rond en de totale kosten zullen naar verwachting oplopen tot tientallen miljoenen euro’s.
Hier komen monumentenzorg, gemeentelijke economische efficiëntie en toerisme samen, wat niet zonder spanningen verloopt. De kosten voor het onderhoud van een landhuis van 3.500 vierkante meter zijn hoog en de lopende kosten van het hele landgoed worden geschat op meer dan 350.000 euro per jaar. Tegelijkertijd beslaat het landgoed een oppervlakte van tien miljoen vierkante meter, wat neerkomt op ongeveer tien procent van het gemeentelijk grondgebied. Dit leidt tot een onevenwichtige situatie: overheidsmiddelen worden besteed aan uitgebreide onderhoudsmaatregelen, terwijl de lopende exploitatie dalende inkomsten genereert.
In het debat ontbreekt vaak een duurzaam financieringsperspectief. Er wordt gesproken over EU-middelen en saneringskosten, maar nauwelijks over langetermijnbedrijfsmodellen, duidelijke cijfers over bezoekersgelden of de voorwaarden die aan de subsidies zijn verbonden. Evenmin wordt belicht hoe een evenwicht tussen openbare toegang en natuurbescherming kan worden bereikt als delen van het ensemble permanent zijn afgesloten.
Voor het afgesloten hoofdgebouw staan gezinnen, sommigen teleurgesteld, anderen fotograferen de hekken. Vaak worden honden meegenomen, hoewel ze aangelijnd moeten zijn. Schapen en vrijlopende koeien – recentelijk werden zeven dieren van het ras Vaca Mallorquina op het terrein ingezet – reageren gevoelig. De koeien maken deel uit van een stage: ze verminderen de vegetatie als brandbeveiligingsmaatregel en bemesten de grond. Om ervoor te zorgen dat ze niet verdwalen, dragen ze zenders die ze met een geluidssignaal moeten sturen.
De combinatie van monumentenzorg en traditionele landbouw is in principe zinvol. De gemeente heeft afspraken gemaakt met de boerenvereniging Pagesos de la Terra. De geïrrigeerde gebieden worden gebruikt door een lokale instelling voor gehandicapten, die sinaasappels en kruiden verbouwt. Dergelijke modellen combineren maatschappelijk werk met landbouw en bieden een echte meerwaarde.
Er blijven echter problemen: de financiering van de tweede saneringsfase is onduidelijk, bezoekers negeren vaak verboden en de jaarlijkse onderhoudskosten drukken op de gemeentelijke begroting.
Bron: agentschappen
